Motyl i \u0107ma rozwijaj\u0105 si\u0119 w procesie zwanym metamorfoz\u0105. W t\u0142umaczeniu z greckiego oznacza to transformacj\u0119 lub zmian\u0119 kszta\u0142tu. Owady maj\u0105 dwa rodzaje metamorfozy. Koniki polne, \u015bwierszcze, wa\u017cki i karaluchy maj\u0105 niepe\u0142n\u0105 metamorfoz\u0119. Ich m\u0142ode (nimfy) zwykle wygl\u0105daj\u0105 jak ma\u0142e doros\u0142e osobniki, ale bez skrzyde\u0142. Motyle, \u0107my, chrz\u0105szcze, muchy i pszczo\u0142y przechodz\u0105 ca\u0142kowit\u0105 metamorfoz\u0119. M\u0142ode osobniki (larwy) bardzo r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od doros\u0142ych i zazwyczaj od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnymi rodzajami pokarmu. <\/p>\n\n
Istniej\u0105 cztery etapy metamorfozy motyli i \u0107my: jajo, larwa (g\u0105sienica), poczwarka (poczwarka) i doros\u0142y motyl. Ka\u017cdy z tych etap\u00f3w jest unikalny dla poszczeg\u00f3lnych gatunk\u00f3w motyli. W zale\u017cno\u015bci od rodzaju motyla, cykl \u017cycia motyla mo\u017ce trwa\u0107 od jednego miesi\u0105ca do ca\u0142ego roku. <\/p>\n\n
Motyl rozpoczyna \u017cycie jako bardzo ma\u0142e owalne, okr\u0105g\u0142e lub cylindryczne jajo. Kszta\u0142t zale\u017cy od rodzaju motyla, kt\u00f3ry z\u0142o\u017cy\u0142 jajo. Jaja mog\u0105 by\u0107 sk\u0142adane wiosn\u0105, latem lub jesieni\u0105, w zale\u017cno\u015bci od gatunku. Samice sk\u0142adaj\u0105 wiele jaj na raz, aby przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 z nich przetrwa\u0142a. Jaja s\u0105 zwykle sk\u0142adane na li\u015bciach ro\u015blin, kt\u00f3re nast\u0119pnie staj\u0105 si\u0119 po\u017cywieniem dla wyl\u0119gaj\u0105cych si\u0119 g\u0105sienic. Matka u\u017cywa substancji podobnej do kleju, aby „przyklei\u0107” jajo do li\u015bcia. Jajo ma ma\u0142y otw\u00f3r w kszta\u0142cie lejka, przez kt\u00f3ry dostaje si\u0119 woda i powietrze. Zawiera ono r\u00f3wnie\u017c sk\u0142adniki od\u017cywcze, dzi\u0119ki kt\u00f3rym g\u0105sienica mo\u017ce si\u0119 w nim rozwija\u0107. <\/p>\n\n
Larwy motyli nazywane s\u0105 g\u0105sienicami. Malutkie g\u0105sienice wykluwaj\u0105 si\u0119 z jaj. Pierwszym posi\u0142kiem dla wi\u0119kszo\u015bci g\u0105sienic jest skorupka jaja. Nast\u0119pnie g\u0105sienice zaczynaj\u0105 je\u015b\u0107 li\u015b\u0107, na kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142y. Dlatego bardzo wa\u017cne jest, aby matka wybra\u0142a odpowiedni rodzaj li\u015bcia dla swoich jaj – ka\u017cdy rodzaj g\u0105sienicy ma swoje w\u0142asne preferencje. <\/p>\n\n
G\u0105sienice nie pozostaj\u0105 na tym etapie zbyt d\u0142ugo. Musz\u0105 szybko rosn\u0105\u0107, wi\u0119c nieustannie jedz\u0105. Ich egzoszkielet (sk\u00f3ra) nie rozci\u0105ga si\u0119 ani nie ro\u015bnie, wi\u0119c „liniej\u0105” (zrzucaj\u0105 przero\u015bni\u0119t\u0105 sk\u00f3r\u0119) kilka razy podczas wzrostu. Za ka\u017cdym razem ich wygl\u0105d zmienia si\u0119, czasami do\u015b\u0107 dramatycznie. Podczas tego etapu g\u0105sienice mog\u0105 urosn\u0105\u0107 100 razy i zwi\u0119kszy\u0107 mas\u0119 cia\u0142a tysi\u0105ce razy. Pokarm zjedzony w tym czasie jest przechowywany i wykorzystywany p\u00f3\u017aniej jako doros\u0142y osobnik.
Gdy g\u0105sienica osi\u0105gnie sw\u00f3j pe\u0142ny rozmiar, przekszta\u0142ca si\u0119 w poczwark\u0119. Poczwarka motyli nazywana jest r\u00f3wnie\u017c poczwark\u0105. Ta transformacja wygl\u0105da jak zmiana ze spoczywaj\u0105cej g\u0105sienicy w pow\u0142ok\u0119 przypominaj\u0105c\u0105 muszl\u0119. Pow\u0142oka poczwarki rozwija si\u0119 pod sk\u00f3r\u0105 g\u0105sienicy. Mo\u017ce ona przybiera\u0107 r\u00f3\u017cne formy i kszta\u0142ty w zale\u017cno\u015bci od gatunku motyla. Gdy g\u0105sienica jest ju\u017c mocno osadzona, egzoszkielet oddziela si\u0119, ods\u0142aniaj\u0105c poczwark\u0119. W zale\u017cno\u015bci od gatunku, poczwarka mo\u017ce by\u0107 zawieszona pod ga\u0142\u0119zi\u0105, ukryta w li\u015bciach lub zakopana pod ziemi\u0105. <\/p>\n\n
Z zewn\u0105trz wygl\u0105da to tak, jakby g\u0105sienica odpoczywa\u0142a, ale wewn\u0105trz jej cia\u0142o przechodzi niesamowit\u0105 transformacj\u0119 kom\u00f3rkow\u0105 lub „metamorfoz\u0119”. Transformacja poch\u0142ania tak du\u017co energii, \u017ce poczwarka traci ponad po\u0142ow\u0119 swojej pierwotnej wagi. Ko\u0144czyny i organy s\u0105 przekszta\u0142cone do czasu, gdy poczwarka jest gotowa do wy\u0142onienia si\u0119 jako motyl. Czas sp\u0119dzony przez motyla w stadium poczwarki r\u00f3\u017cni si\u0119 znacznie w zale\u017cno\u015bci od gatunku, od kilku dni do roku. <\/p>\n\n
Doros\u0142y motyl wy\u0142ania si\u0119 z poczwarki z mi\u0119kkimi skrzyd\u0142ami z\u0142o\u017conymi wok\u00f3\u0142 cia\u0142a. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c motyl musia\u0142 dopasowa\u0107 nowe cz\u0119\u015bci wewn\u0105trz poczwarki. Nast\u0119pnie motyl zwisa skrzyd\u0142ami w d\u00f3\u0142 i pompuje je p\u0142ynami ze swojego cia\u0142a, aby je wyprostowa\u0107. Przed odlotem musi odczeka\u0107 kilka godzin, a\u017c skrzyd\u0142a stwardniej\u0105 i wyschn\u0105. <\/p>\n\n
Po osi\u0105gni\u0119ciu tego celu motyl zaczyna lata\u0107 i szuka\u0107 partnera. Doros\u0142e motyle zawsze szukaj\u0105 okazji do rozmna\u017cania. Zap\u0142odniona samica znajduje odpowiedni rodzaj li\u015bcia, na kt\u00f3rym sk\u0142ada jaja i rozpoczyna cykl \u017cycia od nowa. D\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia wi\u0119kszo\u015bci doros\u0142ych motyli wynosi oko\u0142o 2-3 tygodni, ale mo\u017ce si\u0119 znacznie r\u00f3\u017cni\u0107 w zale\u017cno\u015bci od gatunku. Gatunki, kt\u00f3re zimuj\u0105 jako doros\u0142e osobniki, mog\u0105 \u017cy\u0107 przez kilka miesi\u0119cy. <\/p>\n\n
Motyl apollo przechodzi przez wszystkie wy\u017cej wymienione fazy \u017cycia. Motyle pojawiaj\u0105 si\u0119 na skrzyd\u0142ach w Europie \u015arodkowej na nizinach zazwyczaj od ko\u0144ca maja do lipca\/pocz\u0105tku sierpnia, a na du\u017cych wysoko\u015bciach od czerwca do pocz\u0105tku wrze\u015bnia. W Alpach Po\u0142udniowych pierwsze doros\u0142e osobniki pojawiaj\u0105 si\u0119 na pocz\u0105tku maja. <\/p>\n\n
Motyle rozmna\u017caj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy czerwcem a lipcem. Samice Apollo zwykle \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w pary wkr\u00f3tce po wyj\u015bciu z poczwarek, samce – drugiego lub trzeciego dnia. Podczas god\u00f3w samce sk\u0142adaj\u0105 na odw\u0142oku samicy galaretowat\u0105 wydzielin\u0119, kt\u00f3ra uniemo\u017cliwia samicy krycie po raz drugi. Samica motyla jest w stanie z\u0142o\u017cy\u0107 do kilkuset jaj na li\u015bciach ro\u015blin. Maj\u0105 one okr\u0105g\u0142y kszta\u0142t o promieniu milimetra i g\u0142adk\u0105 tekstur\u0119. G\u0105sienice wyl\u0119gaj\u0105 si\u0119 z jaj mi\u0119dzy kwietniem a czerwcem. Larwy s\u0105 czarne z ma\u0142ymi pomara\u0144czowymi plamkami. Natychmiast po wykluciu zaczynaj\u0105 aktywnie \u017cerowa\u0107. Dalsze przeobra\u017cenia wymagaj\u0105 du\u017co energii. Podczas dojrzewania g\u0105sienice pi\u0119ciokrotnie liniej\u0105. Po zako\u0144czeniu procesu linienia spadaj\u0105 na ziemi\u0119 i przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 w poczwark\u0119. Po dw\u00f3ch miesi\u0105cach w ziemi kokon otwiera si\u0119 i wychodzi z niego motyl. Dopiero po oko\u0142o trzech miesi\u0105cach Apollo przekszta\u0142ca si\u0119 w prawdziwego motyla. <\/p>\n\n
Proces ten powtarza si\u0119 w k\u00f3\u0142ko. \u017bycie Apollosa od larwy do stadium doros\u0142ego trwa rok. Z\u0142o\u017cone przez doros\u0142ego motyla jaja hibernuj\u0105, a nast\u0119pnie po serii transformacji zamieniaj\u0105 si\u0119 w motyle, uderzaj\u0105c nas swoim pi\u0119knem. <\/p>\n\n