{"id":8636,"date":"2024-11-30T19:49:11","date_gmt":"2024-11-30T18:49:11","guid":{"rendered":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo"},"modified":"2025-02-10T11:32:27","modified_gmt":"2025-02-10T10:32:27","slug":"wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo","title":{"rendered":"Wp\u0142yw zmian klimatu na motyla Parnassius apollo"},"content":{"rendered":"\n

Napisany przez Maureen Nieuwschepen<\/em><\/p>\n\n

Niniejszy artyku\u0142 jest drugim z dwucz\u0119\u015bciowej, opartej na naukowych podstawach serii po\u015bwi\u0119conej Parnassius apollo<\/em>.<\/p>\n\n

Og\u00f3lno\u015bwiatowe skutki zmian klimatu – zmieniaj\u0105ce si\u0119 wzorce pogodowe i zmieniaj\u0105ce si\u0119 zakresy temperatur<\/h2>\n\n

Zmiany klimatu, spowodowane zwi\u0119kszonym poziomem gaz\u00f3w cieplarnianych, prowadz\u0105 do zmian wzorc\u00f3w pogodowych i wzrostu liczby ekstremalnych zjawisk pogodowych na ca\u0142ym \u015bwiecie (Scott, 2016), w szczeg\u00f3lno\u015bci do wzrostu dziennych ekstremalnych temperatur i opad\u00f3w. Na przyk\u0142ad w Europie odnotowano wzrost dziennych rekordowo wysokich temperatur w por\u00f3wnaniu z dziennymi rekordowo niskimi temperaturami i przewiduje si\u0119, \u017ce stosunek ten wzro\u015bnie w przysz\u0142o\u015bci (Ummenhofer & Meehl, 2017). Wraz ze wzrostem temperatury powietrza zmieni si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zdolno\u015b\u0107 zatrzymywania wody w powietrzu, wp\u0142ywaj\u0105c na wzorce opad\u00f3w. Obfite opady deszczu i czas trwania okres\u00f3w suszy nasilaj\u0105 si\u0119 i oczekuje si\u0119, \u017ce ich intensywno\u015b\u0107 wzro\u015bnie w przysz\u0142o\u015bci (Scott, 2016), tym samym negatywnie wp\u0142ywaj\u0105c na produkcj\u0119 ekosystem\u00f3w l\u0105dowych w r\u00f3\u017cnych biomach (Zhang i in., 2013). Inne skutki zmian klimatycznych, kt\u00f3re maj\u0105 znacz\u0105cy wp\u0142yw na ekosystemy l\u0105dowe, to na przyk\u0142ad zwi\u0119kszona liczba fal upa\u0142\u00f3w i po\u017car\u00f3w (Ummenhofer & Meehl, 2017). <\/p>\n\n

W przypadku Europy zmiany klimatu doprowadzi\u0142y do wcze\u015bniejszego nadej\u015bcia lata, ze zmian\u0105 o oko\u0142o 10 dni w latach 1960-2000 (Cassou & Cattiaux, 2016). Przewidywane skutki zmian klimatu dla l\u0105dowej Europy wygl\u0105daj\u0105 ponuro. Europa nie tylko podlega og\u00f3lno\u015bwiatowym trendom w zakresie skutk\u00f3w pogodowych wywo\u0142anych zmianami klimatu, takich jak wzrost ekstremalnych opad\u00f3w i dotkliwo\u015b\u0107 susz, ale tak\u017ce stoi przed wyj\u0105tkowymi wyzwaniami zgodnie z modelami prognozowania klimatu (Carvalho i in., 2021). \u015arednie temperatury wzros\u0142y prawie dwukrotnie w por\u00f3wnaniu ze \u015bredni\u0105 globaln\u0105 (Harris i in., 2014). Przewiduje si\u0119, \u017ce trend ten utrzyma si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci, a najwi\u0119kszy wzgl\u0119dny wzrost temperatury wyst\u0105pi w Iberii, regionie Morza \u015ar\u00f3dziemnego, Alpach, Skandynawii oraz Europie Wschodniej i P\u00f3\u0142nocnej (IPCC, 2018). <\/p>\n\n

Wp\u0142yw zmian klimatu na Europ\u0119 \u015arodkow\u0105 i siedliska P. apollo<\/em> <\/h2>\n\n

Siedliska Parnassius apollo <\/em>(Linnaeus, 1758) znajduj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na wy\u017cynach Europy \u015arodkowej. Zmiany klimatyczne maj\u0105 nieproporcjonalny wp\u0142yw na obszary g\u00f3rskie, z bardziej dotkliwym wzrostem temperatury ni\u017c w przypadku innych ekosystem\u00f3w (Nogu\u00e9s-Bravo i in., 2007). Ponadto g\u00f3ry s\u0105 wyj\u0105tkowe pod wzgl\u0119dem gradientu mikrosiedlisk w skali wysoko\u015bciowej, co utrudnia ich uog\u00f3lnienie. Przesuni\u0119cie w g\u00f3r\u0119 w rozmieszczeniu gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t zosta\u0142o ju\u017c wykryte w europejskich obszarach g\u00f3rskich (Lenoir i in., 2008), poniewa\u017c temperatury s\u0105 generalnie ni\u017csze na wy\u017cszych wysoko\u015bciach. W przypadku ro\u015blin ustalono ju\u017c, \u017ce przewidywana utrata siedlisk jest bardziej znacz\u0105ca dla gatunk\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych na wy\u017cszych wysoko\u015bciach. 36-55% gatunk\u00f3w alpejskich, 31-51% gatunk\u00f3w subalpejskich i 19-46% gatunk\u00f3w g\u00f3rskich mo\u017ce straci\u0107 ponad 80% swoich odpowiednich siedlisk do 2070-2100 roku (Engler i in., 2011). <\/p>\n\n

Wp\u0142yw na P. apollo<\/em><\/h2>\n\n

Wzrost temperatury<\/h4>\n\n

Poniewa\u017c siedliska P. apollo <\/em>znajduj\u0105 si\u0119 na obszarach g\u00f3rskich, by\u0142y one i s\u0105 w znacznym stopniu nara\u017cone na zmiany klimatu. Po pierwsze, rosn\u0105ce temperatury kieruj\u0105 motyle na p\u00f3\u0142noc. W ci\u0105gu ostatnich kilku dekad P. apollo <\/em>wycofa\u0142 si\u0119 na p\u00f3\u0142noc zar\u00f3wno wzd\u0142u\u017c p\u00f3\u0142nocnej, jak i po\u0142udniowej granicy swojego zasi\u0119gu (Parmesan i in., 1999). Inn\u0105 reakcj\u0105 na rosn\u0105ce temperatury mo\u017ce by\u0107 wcze\u015bniejszy pocz\u0105tek wyl\u0119gu larw. <\/p>\n\n

We francuskim regionie Bran\u00e7on w Alpach populacje wykazywa\u0142y wcze\u015bniejsze wyl\u0119ganie si\u0119 larw, wraz z miesi\u0119cznym przesuni\u0119ciem w pojawianiu si\u0119 lataj\u0105cych osobnik\u00f3w doros\u0142ych w biotopach powy\u017cej 1900 n.p.m. (Descimon i in., 2005).<\/p>\n\n

Anomalie pogodowe<\/h4>\n\n

Anomalie pogodowe spowodowane zmianami klimatu mog\u0105 mie\u0107 katastrofalne skutki dla populacji P. apollo <\/em>. Udokumentowano kilka zdarze\u0144, kt\u00f3re spowodowa\u0142y du\u017cy spadek liczebno\u015bci populacji lub w\u0105skie gard\u0142a. Wydarzenia te zosta\u0142y udokumentowane przed rokiem 2000, ale pokazuj\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 populacji Apollo <\/em>na anomalie pogodowe. <\/p>\n\n

W Pieninach w 1957 r., po wczesnej i ciep\u0142ej wio\u015bnie, przed\u0142u\u017caj\u0105cy si\u0119 okres zimnej i deszczowej pogody z opadami \u015bniegu w lipcu spowodowa\u0142 w\u0105skie gard\u0142o dla regionalnych populacji P. apollo <\/em>(\u017bukowski 1959). Poniewa\u017c samce wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 z poczwarek wcze\u015bniej ni\u017c samice, te pojawiaj\u0105ce si\u0119 w czerwcu nie mog\u0142y kopulowa\u0107 z powodu braku samic. Nast\u0119pnie, gdy samice pojawi\u0142y si\u0119 po zimnej pogodzie, tylko ograniczona liczba zosta\u0142a zap\u0142odniona, poniewa\u017c prze\u017cy\u0142o tylko kilka samc\u00f3w. <\/p>\n\n

Wydarzenie „fa\u0142szywej wiosny” w zimie, tj. ciep\u0142y okres, po kt\u00f3rym nast\u0105pi\u0142 powr\u00f3t zimna, pod koniec lat 80. spowodowa\u0142o spadek populacji P. apollo <\/em>w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Masywu Centralnego we Francji (Descimon i in., 2005). Powt\u00f3rzenie tego wydarzenia dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej spowodowa\u0142o ca\u0142kowite wygini\u0119cie tych populacji. <\/p>\n\n

Larwy P. apollo <\/em>s\u0105 przystosowane do niskich temperatur otoczenia, w tym temperatur poni\u017cej 0\u00b0C. Ciemna pigmentacja ich kutikuli umo\u017cliwia szybkie nagrzewanie si\u0119 w \u015bwietle s\u0142onecznym podczas \u017cerowania. Cecha ta jest uwa\u017cana za kluczow\u0105 w siedliskach g\u00f3rskich, gdzie maksymalna dzienna temperatura rzadko przekracza 15\u00b0C w fazie rozwoju larwalnego (Richarz i in., 1989). Larwy s\u0105 jednak bardzo wra\u017cliwe na wilgo\u0107. W zimne i deszczowe dni larwy przestaj\u0105 \u017cerowa\u0107 i znacznie ograniczaj\u0105 swoj\u0105 lokomocj\u0119. W konsekwencji, wyd\u0142u\u017cone okresy intensywnych opad\u00f3w deszczu, zw\u0142aszcza w po\u0142\u0105czeniu z niskimi temperaturami otoczenia, zmniejszaj\u0105 rozw\u00f3j larw i zwi\u0119kszaj\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107 (Descimon i in., 2005). Jednak temperatury powy\u017cej 40\u00b0C mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c znacznie zwi\u0119kszy\u0107 \u015bmiertelno\u015b\u0107 larw, poniewa\u017c staj\u0105 si\u0119 one bardziej podatne na rozw\u00f3j chor\u00f3b oportunistycznych, tj. infekcji (Descimon i in., 2005). <\/p>\n\n

Naturalna ekspansja las\u00f3w<\/h4>\n\n

W ca\u0142ej Europie lasy s\u0105 powszechnymi ekosystemami kulminacyjnymi, zw\u0142aszcza w centralnych i p\u00f3\u0142nocnych regionach kontynentu. Post\u0119puj\u0105ca sukcesja las\u00f3w stanowi powa\u017cne wyzwanie dla populacji P. apollo <\/em>, prowadz\u0105c do fragmentacji siedlisk i zmniejszaj\u0105c dost\u0119pno\u015b\u0107 ro\u015blin pokarmowych zar\u00f3wno dla larw, jak i osobnik\u00f3w doros\u0142ych (Nakonieczny i in., 2007). Do tej pory proces ten dotyczy\u0142 g\u0142\u00f3wnie obszar\u00f3w nizinnych. W konsekwencji, naturalna sukcesja las\u00f3w zagra\u017ca g\u0142\u00f3wnie formom „telepikofagicznym” P.<\/em> apollo, tj. \u017ceruj\u0105cym na S. telephium<\/em>, a nie formom \u017ceruj\u0105cym na S. album<\/em>. <\/p>\n\n

Jednak alpejskie \u0142\u0105ki powy\u017cej linii drzew zamieszkane przez P. apollo<\/em> s\u0105 r\u00f3wnie\u017c powa\u017cnie zagro\u017cone zmianami klimatu z powodu ekspansji las\u00f3w w g\u00f3r\u0119 spowodowanej rosn\u0105cymi temperaturami (H\u00fclber i in., 2020). Oznacza to, \u017ce formy bia\u0142ofagiczne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c zagro\u017cone, zw\u0142aszcza bior\u0105c pod uwag\u0119 prognozy dotycz\u0105ce wzrostu temperatury na wy\u017cszych wysoko\u015bciach. <\/p>\n\n

Wnioski<\/h2>\n\n

Zmiany klimatu wp\u0142ywaj\u0105 zar\u00f3wno na populacje P. apollo<\/em>, dost\u0119pno\u015b\u0107 ro\u015blin \u017cywicielskich dla g\u0105sienic, jak i trwa\u0142o\u015b\u0107 siedlisk. Ma\u0142e i odizolowane populacje s\u0105 bardziej podatne na ekstremalne warunki pogodowe, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do efektu w\u0105skiego gard\u0142a lub ca\u0142kowitego wygini\u0119cia lokalnej populacji. Skuteczne strategie ochrony s\u0105 niezb\u0119dne dla przetrwania gatunku i poprawi\u0105 warunki siedliskowe dla innych gatunk\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119 w podobnych \u015brodowiskach. Projekty takie jak LIFE Apollo2020 maj\u0105 kluczowe znaczenie w opracowywaniu i wdra\u017caniu tych strategii, odgrywaj\u0105c istotn\u0105 rol\u0119 w ochronie P. apollo<\/em>. <\/p>\n\n

Bibliografia<\/h2>\n\n

Descimon, H. (1995). La conservation des Parnassius en France: aspects zoog\u00e9ographiques, \u00e9cologiques, d\u00e9mographiques et g\u00e9n\u00e9tiques (Vol. 1, pp. 1-54). Editions OPIE. <\/p>\n\n

Descimon, H., Bachelard, P., Boitier, E., & Pierrat, V. (2005). Decline and extinction of Parnassius apollo<\/em> populations in France-continued. Studies on the Ecology and Conservation of Butterflies in Europe<\/em>, 1, 114-115. <\/p>\n\n

Engler, R., Randin, C. F., Thuiller, W., Dullinger, S., Zimmermann, N. E., Araujo, M. B., … & Guisan, A. (2011). 21st century climate change threatens mountain flora unequally across Europe. Global change biology<\/em>, 17(7), 2330-2341. <\/p>\n\n

Harris, I. P. D. J., Jones, P. D., Osborn, T. J., & Lister, D. H. (2014). Zaktualizowane siatki o wysokiej rozdzielczo\u015bci miesi\u0119cznych obserwacji klimatycznych – CRU TS3. 10 Dataset. International journal of climatology<\/em>, 34(3), 623-642. <\/p>\n\n

H\u00fclber, K., Kuttner, M., Moser, D., Rabitsch, W., Schindler, S., Wessely, J., … & Dullinger, S. (2020). Dost\u0119pno\u015b\u0107 siedlisk nieproporcjonalnie zwi\u0119ksza ryzyko zmiany klimatu dla gatunk\u00f3w nizinnych w por\u00f3wnaniu z gatunkami alpejskimi. Global Ecology and Conservation<\/em>, 23, e01113. <\/p>\n\n

IPCC 2018: Raport specjalny Globalne ocieplenie o 1,5\u00b0C. https:\/\/www.ipcc.ch\/sr15\/<\/a><\/p>\n\n

Lenoir, J., G\u00e9gout, J. C., Marquet, P. A., de Ruffray, P., & Brisse, H. (2008). Znacz\u0105ce przesuni\u0119cie w g\u00f3r\u0119 optymalnej wysoko\u015bci gatunk\u00f3w ro\u015blin w XX wieku. Science<\/em>, 320(5884), 1768-1771. <\/p>\n\n

Nakonieczny, M., Kedziorski, A., & Michalczyk, K. (2007). Motyl niepylakapollo (Parnassius apollo<\/em> L.) w Europie – jego historia, zanik i perspektywy ochrony. Functional Ecosystems and Communities<\/em>, 1(1), 56-79. <\/p>\n\n

Nogu\u00e9s-Bravo, D., Ara\u00fajo, M. B., Errea, M. P., & Mart\u00ednez-Rica, J. P. (2007). Nara\u017cenie globalnych system\u00f3w g\u00f3rskich na ocieplenie klimatu w XXI wieku. Global environmental change<\/em>, 17(3-4), 420-428. <\/p>\n\n

Massolo, A., Fric, Z. F., & Sbaraglia, C. (2022). Wp\u0142yw zmian klimatu na przydatno\u015b\u0107 siedliskow\u0105 motyla w przesz\u0142o\u015bci, tera\u017aniejszo\u015bci i przysz\u0142o\u015bci: Interakcje biotyczne mi\u0119dzy Parnassius apollo i jego ro\u015blinami \u017cywicielskimi. Uniwersytet w Pizie<\/em>. <\/p>\n\n

Parmesan, C., Ryrholm, N., Stefanescu, C., Hill, J. K., Thomas, C. D., Descimon, H., … & Warren, M. (1999). Przesuni\u0119cia na biegunach zasi\u0119g\u00f3w geograficznych gatunk\u00f3w motyli zwi\u0105zane z regionalnym ociepleniem. Nature<\/em>, 399(6736), 579-583. <\/p>\n\n

Richarz, N., Neumann, D., & Wipking, W. (1989). Untersuchungen zur \u00f6kologie des Apollofalters(Parnassius apollo<\/em> vinningensis,<\/em> Stichel 1899, Lepidoptera, Papilionidae) im Weinbaugebiet der unteren Mosel. Mitt der Assoc Rheinisch-Westf\u00e4lischer Lepidopterologen<\/em>, 5, 108-259. <\/p>\n\n

Zhang, Y., Susan Moran, M., Nearing, M. A., Ponce Campos, G. E., Huete, A. R., Buda, A. R., … & Starks, P. J. (2013). Ekstremalne wzorce opad\u00f3w i redukcja produkcji ekosystem\u00f3w l\u0105dowych w biomach. Journal of Geophysical Research: Biogeosciences<\/em>, 118(1), 148-157.\u017bukowski, R. (1959). Problemy zaniku i wymierania motyla Parnassius apollo<\/em> L. na ziemiach polskich. Sylwan<\/em>, 103(06-07). <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Napisany przez Maureen Nieuwschepen Niniejszy artyku\u0142 jest drugim z dwucz\u0119\u015bciowej, opartej na naukowych podstawach serii po\u015bwi\u0119conej Parnassius apollo. Og\u00f3lno\u015bwiatowe skutki<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":8095,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","ghostkit_customizer_options":"","ghostkit_custom_css":"","ghostkit_custom_js_head":"","ghostkit_custom_js_foot":"","ghostkit_typography":"","jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"_wpas_customize_per_network":false},"categories":[253],"tags":[270,283],"class_list":["post-8636","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-followapollo","tag-parnassius-apollo-pl","tag-zmiana-klimatu"],"yoast_head":"\nWp\u0142yw zmian klimatu na motyla Parnassius apollo - Parnassius apollo project LIFE Apollo2020<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wp\u0142yw zmian klimatu na motyla Parnassius apollo\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Napisany przez Maureen Nieuwschepen Niniejszy artyku\u0142 jest drugim z dwucz\u0119\u015bciowej, opartej na naukowych podstawach serii po\u015bwi\u0119conej Parnassius apollo. Og\u00f3lno\u015bwiatowe skutki\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Parnassius apollo project LIFE Apollo2020\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-11-30T18:49:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-02-10T10:32:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/i0.wp.com\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/apollo.jpg?fit=1544%2C869&ssl=1\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1544\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"869\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Morgan Rossberg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Morgan Rossberg\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo\"},\"author\":{\"name\":\"Morgan Rossberg\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#\\\/schema\\\/person\\\/bc3cd77da895696f6b9ab18ceeeb0ff2\"},\"headline\":\"Wp\u0142yw zmian klimatu na motyla Parnassius apollo\",\"datePublished\":\"2024-11-30T18:49:11+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-10T10:32:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo\"},\"wordCount\":1644,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/parnassius-apollo.life\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/apollo.jpg?fit=1544%2C869&ssl=1\",\"keywords\":[\"parnassius apollo\",\"zmiana klimatu\"],\"articleSection\":[\"#followapollo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo\",\"url\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo\",\"name\":\"Wp\u0142yw zmian klimatu na motyla Parnassius apollo - Parnassius apollo project LIFE Apollo2020\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/parnassius-apollo.life\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/apollo.jpg?fit=1544%2C869&ssl=1\",\"datePublished\":\"2024-11-30T18:49:11+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-10T10:32:27+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/parnassius-apollo.life\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/apollo.jpg?fit=1544%2C869&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/parnassius-apollo.life\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/apollo.jpg?fit=1544%2C869&ssl=1\",\"width\":1544,\"height\":869},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wp\u0142yw zmian klimatu na motyla Parnassius apollo\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\",\"name\":\"Parnassius apollo project LIFE Apollo2020\",\"description\":\"Conservation of Parnassius apollo in Czechia, Poland and Austria\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#organization\",\"name\":\"LIFE Apollo 2020\",\"alternateName\":\"Parnassius Apollo LIFE Project\",\"url\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/parnassius-apollo.life\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/LIFE_Apollo_Final-e1651506328254.png?fit=127%2C150&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/parnassius-apollo.life\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/LIFE_Apollo_Final-e1651506328254.png?fit=127%2C150&ssl=1\",\"width\":127,\"height\":150,\"caption\":\"LIFE Apollo 2020\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"email\":\"info@apollo-2020.life\",\"legalName\":\"Karkonoski Park Narodowy\",\"numberOfEmployees\":{\"@type\":\"QuantitativeValue\",\"minValue\":\"51\",\"maxValue\":\"200\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#\\\/schema\\\/person\\\/bc3cd77da895696f6b9ab18ceeeb0ff2\",\"name\":\"Morgan Rossberg\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/33f64292b54e0fbcf090138e30e8e7b701413641d909b34cd98acc9f28a0abb0?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/33f64292b54e0fbcf090138e30e8e7b701413641d909b34cd98acc9f28a0abb0?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/33f64292b54e0fbcf090138e30e8e7b701413641d909b34cd98acc9f28a0abb0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Morgan Rossberg\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/author\\\/morgan\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wp\u0142yw zmian klimatu na motyla Parnassius apollo - Parnassius apollo project LIFE Apollo2020","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wp\u0142yw zmian klimatu na motyla Parnassius apollo","og_description":"Napisany przez Maureen Nieuwschepen Niniejszy artyku\u0142 jest drugim z dwucz\u0119\u015bciowej, opartej na naukowych podstawach serii po\u015bwi\u0119conej Parnassius apollo. Og\u00f3lno\u015bwiatowe skutki","og_url":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo","og_site_name":"Parnassius apollo project LIFE Apollo2020","article_published_time":"2024-11-30T18:49:11+00:00","article_modified_time":"2025-02-10T10:32:27+00:00","og_image":[{"width":1544,"height":869,"url":"https:\/\/i0.wp.com\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/apollo.jpg?fit=1544%2C869&ssl=1","type":"image\/jpeg"}],"author":"Morgan Rossberg","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Morgan Rossberg","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo"},"author":{"name":"Morgan Rossberg","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#\/schema\/person\/bc3cd77da895696f6b9ab18ceeeb0ff2"},"headline":"Wp\u0142yw zmian klimatu na motyla Parnassius apollo","datePublished":"2024-11-30T18:49:11+00:00","dateModified":"2025-02-10T10:32:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo"},"wordCount":1644,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/apollo.jpg?fit=1544%2C869&ssl=1","keywords":["parnassius apollo","zmiana klimatu"],"articleSection":["#followapollo"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo","url":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo","name":"Wp\u0142yw zmian klimatu na motyla Parnassius apollo - Parnassius apollo project LIFE Apollo2020","isPartOf":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/apollo.jpg?fit=1544%2C869&ssl=1","datePublished":"2024-11-30T18:49:11+00:00","dateModified":"2025-02-10T10:32:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/apollo.jpg?fit=1544%2C869&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/apollo.jpg?fit=1544%2C869&ssl=1","width":1544,"height":869},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wplyw-zmian-klimatu-na-motyla-apollo#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wp\u0142yw zmian klimatu na motyla Parnassius apollo"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#website","url":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl","name":"Parnassius apollo project LIFE Apollo2020","description":"Conservation of Parnassius apollo in Czechia, Poland and Austria","publisher":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#organization","name":"LIFE Apollo 2020","alternateName":"Parnassius Apollo LIFE Project","url":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/LIFE_Apollo_Final-e1651506328254.png?fit=127%2C150&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/LIFE_Apollo_Final-e1651506328254.png?fit=127%2C150&ssl=1","width":127,"height":150,"caption":"LIFE Apollo 2020"},"image":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#\/schema\/logo\/image\/"},"email":"info@apollo-2020.life","legalName":"Karkonoski Park Narodowy","numberOfEmployees":{"@type":"QuantitativeValue","minValue":"51","maxValue":"200"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#\/schema\/person\/bc3cd77da895696f6b9ab18ceeeb0ff2","name":"Morgan Rossberg","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33f64292b54e0fbcf090138e30e8e7b701413641d909b34cd98acc9f28a0abb0?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33f64292b54e0fbcf090138e30e8e7b701413641d909b34cd98acc9f28a0abb0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33f64292b54e0fbcf090138e30e8e7b701413641d909b34cd98acc9f28a0abb0?s=96&d=mm&r=g","caption":"Morgan Rossberg"},"url":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/author\/morgan"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/apollo.jpg?fit=1544%2C869&ssl=1","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8636","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8636"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8636\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8636"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8636"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8636"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}