{"id":5410,"date":"2023-03-21T13:54:11","date_gmt":"2023-03-21T12:54:11","guid":{"rendered":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/sudety"},"modified":"2025-09-03T16:57:45","modified_gmt":"2025-09-03T14:57:45","slug":"sudety","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety","title":{"rendered":"Sudety"},"content":{"rendered":"\n<p>Obszar Sudet\u00f3w obejmuje kilka mniejszych pasm g\u00f3rskich mi\u0119dzy innymi le\u017c\u0105ce na pograniczu Czech i Polski Karkonosze i G\u00f3r Kamienne.<\/p>\n\n<h1 class=\"wp-block-heading has-central-palette-7-color has-text-color has-medium-font-size\" id=\"h-geomorphology\">Geomorfologia <\/h1>\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"450\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/giant-mountains-gddcc920cd_1920.jpg?resize=800%2C450&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-206\"\/><\/figure>\n\n<p>Karkonosze to najwy\u017csze pasmo g\u00f3rskie Sudet\u00f3w. Ich unikatowy harakter zapewnia wyp\u0142aszczene znajduj\u0105ce si\u0119 w szczytowych partiach z wyra\u017anie zaznaczonym szczytem \u015anie\u017cki (1603 m n.p.m.) guruj\u0105cym nad ca\u0142ym otoczeniem. Karkonosze znzne s\u0105 tak\u017ce z bogactwa ciekawych form ukszta\u0142towania terenu: kot\u0142\u00f3w polodowcowych, pokryw blokowych, osta\u0144c\u00f3w skalnych, kocio\u0142k\u00f3w wietrzeniowych, dolin potok\u00f3w i wodospad\u00f3w. W polskiej cz\u0119\u015bci g\u00f3r na przewa\u017caj\u0105cym obszarze dominuj\u0105 ska\u0142y granitowe, a w ich cz\u0119\u015bci wschodniej wyst\u0119puj\u0105 ska\u0142y metamorficzne. G\u00f3ry Kamienne charakteryzuj\u0105 si\u0119 stromymi stokami i g\u0142\u0119bokimi dolinami. Na tym obszarze wyst\u0119puje wiele wychodni skalnych. Rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 od ni\u017cej po\u0142o\u017conych dolin do najwy\u017cszego wzniesienia, kt\u00f3rym jest Wlig\u00f3ra 936 m n.p.m. Z punktu widzenia ochrony P. apollo w Karkonoszach najwa\u017cniejsze jest pog\u00f3rze jako miejsce rozwoju gatunku, natomiast partie grzbietowe i ekosystemy \u0142\u0105kowe stanowi\u0105 wa\u017cne szlaki migracyjne na po\u0142udnie. <em>Rhodiola rosea<\/em>, ro\u015blina \u017cywicielska dla g\u0105sienic <em>Parnassius apollo<\/em>.<\/p>\n\n<h1 class=\"wp-block-heading has-central-palette-7-color has-text-color has-medium-font-size\" id=\"h-climate\">Klimat<\/h1>\n\n<p>Znacz\u0105cy Wp\u0142yw na tworzenie si\u0119 lokalnego mikroklimatu, ma wysoko\u015b\u0107 nad poziomem morza i rozmiar samego masywu. Czynniki te wp\u0142ywaj\u0105 na d\u0142ugo\u015b\u0107 zim oraz ich surowy charakter ze spor\u0105 ilo\u015bci\u0105 opad\u00f3w, znacznymi wahaniami temperatury i silnymi wiatrami. Niepylak apollo jest dobrze przystosowany do \u017cycia w zmiennych warunkach pogodowych jakie obserwujemy w g\u00f3rach. G\u0105sienice s\u0105 w pewnym stopniu odporne na niekorzystne warunki atmosferyczne. Doskonale radz\u0105 sobie z niewielkimi opadami wiosennego \u015bniegu czy nocnymi spadkami temperatury. <\/p>\n\n<h1 class=\"wp-block-heading has-central-palette-7-color has-text-color has-medium-font-size\" id=\"h-hydrological-network\">Sie\u0107 hydrologiczna <\/h1>\n\n<p>Sk\u0142ada si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z potok\u00f3w g\u00f3rskich z dobrze wykszta\u0142conymi zbiorowiskami zio\u0142oro\u015bli, stawk\u00f3w polodowcowych i typowych dla Karkonoszy torfowisk wysokich licznie wyst\u0119puj\u0105cych w szczytowych partiach masywu. Wp\u0142ywa pozytywnie na utrzymanie siedlisk preferowanych przez niepylaka apollo podczas migracji. Zapewnia te\u017c baz\u0119 pokarmow\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 z wielu gatunk\u00f3w ro\u015blin, kt\u00f3rych okresy kwitnienia, nast\u0119puj\u0105 kolejnio po sobie, wyd\u0142u\u017caj\u0105c w ten spos\u00f3b okres og\u00f3lnej dost\u0119pno\u015bci nektaru.<\/p>\n\n<h1 class=\"wp-block-heading has-central-palette-7-color has-text-color has-medium-font-size\" id=\"h-vegetation\">Wegetacja <\/h1>\n\n<p>Ro\u015blinno\u015b\u0107 jest czynnikiem wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym Karkonosze na tle g\u00f3r Europy \u015arodkowej. Na stosunkowo niewielkim obszarze znajdziemy tu gatunki z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w geograficznych a wiele z po\u015br\u00f3d nich rzadkich i zagro\u017conych. Znajdziemy tu te\u017c relikty polodowcowe i endemity (np. <em>Dzwonek karkonoski, Macierzanka halna<\/em>). W g\u00f3rach wyst\u0119puje 259 gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w, 630 porost\u00f3w, w tym odpowiednio 12 i 53 gatunk\u00f3w chronionych. Obejmuj\u0105 one 1103 gatunki ro\u015blin naczyniowych (75 chronionych), 452 gatunki mch\u00f3w i w\u0105trobowc\u00f3w (57 chronionych) oraz 26 typ\u00f3w siedlisk przyrodniczych. W G\u00f3rach Kamiennych wyst\u0119puje 17 typ\u00f3w siedlisk przyrodniczych zajmuj\u0105cych \u0142\u0105cznie prawie 50% powierzchni terenu. W\u015br\u00f3d nich, wyst\u0119puj\u0105 siedliska bardzo wa\u017cne w ochronie <em>Niepylaka apollo<\/em>. <\/p>\n\n<h1 class=\"wp-block-heading has-central-palette-7-color has-text-color has-medium-font-size\" id=\"h-fauna\">Fauna <\/h1>\n\n<p>Sk\u0142ad gatunkowy i specyfika fauny Karkonoszy, obejmuj\u0105ca wiele endemit\u00f3w, wynika z panuj\u0105cych tu warunk\u00f3w klimatycznych, istniej\u0105cej szaty ro\u015blinnej, dawnego u\u017cytkowania ziemi oraz polodowcowego krajobrazu. Wyst\u0119puj\u0105 tu gatunki arktyczne i borealno-g\u00f3rskie. Wyst\u0119puje tu 47 gatunk\u00f3w ssak\u00f3w, 194 gatunki ptak\u00f3w, 5 gatunk\u00f3w gad\u00f3w, 6 gatunk\u00f3w p\u0142az\u00f3w, 23 gatunki ryb i ponad 15 000 gatunk\u00f3w bezkr\u0119gowc\u00f3w. G\u00f3ry Kamienne s\u0105 wa\u017cn\u0105 ostoj\u0105 dla gatunk\u00f3w zwierz\u0105t wymienionych w za\u0142\u0105czniku nr II Dyrektywy Siedliskowej, zw\u0142aszcza nietoperzy (np. <em>Nocka orz\u0119sionego<\/em> i <em>Podkowca ma\u0142ego<\/em>) oraz motyli (e.g. <em>Modraszka nausitous<\/em> i Modraszka telejus). Stanowi\u0105 one wa\u017cny element korytarza ekologicznego Sudet\u00f3w, jedyny tak dobrze zachowany obszar \u0142\u0105cz\u0105cy Karkonosze na zachodzie a G\u00f3rami Sto\u0142owymi na wschodzie.<\/p>\n\n<h1 class=\"wp-block-heading has-central-palette-7-color has-text-color has-medium-font-size\" id=\"h-the-importance-of-the-area-for-species-conservation\">Znaczenie obszaru dla ochrony gatunku <\/h1>\n\n<p>Pr\u00f3by reintrodukcji Niepylaka apollo w Sudetach podj\u0119to pod koniec XX wieku. W latach 1994-95, uda\u0142o si\u0119 umie\u015bci\u0107 w rezerwacie Kruczy Kamie\u0144 50 zap\u0142odnionych samic. Populacja utrzymywa\u0142a si\u0119 do 2006 roku. A w latach 2006 i 2008 zosta\u0142a uzupe\u0142niona o kolejne osobniki (pobrane z populacji pieni\u0144skiej). Motyle wypuszczono r\u00f3wnie\u017c na powierzchni adaptacyjnej na Chojniku w 2007 i 2008 roku. W KPN powsta\u0142a r\u00f3wnie\u017c strategia hodowli ex-situ. Miejsca te charakteryzuj\u0105 si\u0119 optymalnymi dla niepylaka lub zbli\u017conymi do nich warunkami klimatycznymi. Na ich wyb\u00f3r znaczenie mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c czynniki geomorfologiczne, sk\u0142ad i jako\u015b\u0107 siedlisk w postaci mozaiki \u0142\u0105k nektarodajnych i nas\u0142onecznionych zboczy. Wszystkie te elementy niezb\u0119dne s\u0105 do wytworzenia i przetrwania stabilnej populacji.<\/p>\n\n<p>Nie bez znaczenia jest r\u00f3wnie\u017c wysoki stopie\u0144 ochrony wybranych obszar\u00f3w. Obszar ten pokrywa si\u0119 z czterema obszarami Natura 2000: Karkonosze, G\u00f3ry Kamienne, Karkonosze i Stawy Sobieszowskie. Wszystkie te obszary Natura 2000 chroni\u0105 znajduj\u0105ce si\u0119 w nich mozaiki optymalnych siedlisk Niepylaka apollo, zw\u0142aszcza w G\u00f3rach Kamiennych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 skupi si\u0119 na obszarach o najwy\u017cszym re\u017cimie ochronnym tj. Karkonoskich Parkach Narodowych zar\u00f3wno po polskiej jak i po czeskiej stronie, kt\u00f3re dodatkowo tworz\u0105 Rezerwat Biosfery MAB UNESCO oraz rezerwacie Kruczy Kamie\u0144 ko\u0142o Lubawki. W ramach projektu rozszerzona i kontynuowana b\u0119dzie pilota\u017cowa akcja przywracania sudeckiej populacji Niepylaka apollo (na g\u00f3rze Chojnik, w rezerwacie Kruczy Kamie\u0144 oraz poprzez hodowl\u0119 ex-situ w Jagni\u0105tkowie). W celu zwi\u0119kszenia efektu ekologicznego &#8211; stworzenia stabilnej populacji Niepylaka apollo i zminimalizowania zagro\u017cenia &#8211; planuje si\u0119 utworzenie dw\u00f3ch dodatkowych o\u015brodk\u00f3w chodowli ex-situ po polskiej i czeskiej stronie Sudet\u00f3w. Kolejnym zadaniem jest te\u017c wytypowanie nowych obszar\u00f3w potencjalnej introdukcji jak i miejsc umo\u017cliwiaj\u0105cych migracje gatunku.<\/p>\n\n<div class=\"ghostkit-icon-box ghostkit-has-frame ghostkit-custom-ZVrNUI\"><div class=\"ghostkit-icon-box-content is-layout-flow wp-block-ghostkit-icon-box-is-layout-flow\">\n<p>Wi\u0119cej na ten temat: <a href=\"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/team-poland-trzy-organizacje-lacza-doswiadczenia\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Poznaj zesp\u00f3\u0142 z Polski<\/a><\/p>\n<\/div><\/div>\n\n<div class=\"ghostkit-google-maps\" style=\"min-height:350px\" data-lat=\"50.81989155122638\" data-lng=\"15.099220988328032\" data-zoom=\"8\" data-show-zoom-buttons=\"true\" data-show-map-type-buttons=\"true\" data-show-street-view-button=\"true\" data-show-fullscreen-button=\"true\" data-option-scroll-wheel=\"true\" data-option-draggable=\"true\" data-styles=\"[&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;administrative&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;all&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;simplified&quot;&#10;            },&#10;            {&#10;                &quot;gamma&quot;: &quot;1.00&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;administrative.locality&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;labels&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;color&quot;: &quot;#ba5858&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;administrative.neighborhood&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;labels&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;color&quot;: &quot;#e57878&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;landscape&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;geometry&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;simplified&quot;&#10;            },&#10;            {&#10;                &quot;lightness&quot;: &quot;65&quot;&#10;            },&#10;            {&#10;                &quot;saturation&quot;: &quot;-100&quot;&#10;            },&#10;            {&#10;                &quot;hue&quot;: &quot;#ff0000&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;poi&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;geometry&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;simplified&quot;&#10;            },&#10;            {&#10;                &quot;saturation&quot;: &quot;-100&quot;&#10;            },&#10;            {&#10;                &quot;lightness&quot;: &quot;80&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;poi&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;labels&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;off&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;poi.attraction&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;labels&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;off&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;road.highway&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;geometry&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;simplified&quot;&#10;            },&#10;            {&#10;                &quot;color&quot;: &quot;#dddddd&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;road.highway&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;labels&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;off&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;road.highway.controlled_access&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;labels&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;off&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;road.arterial&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;geometry&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;simplified&quot;&#10;            },&#10;            {&#10;                &quot;color&quot;: &quot;#dddddd&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;road.arterial&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;labels&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;off&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;road.local&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;geometry&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;simplified&quot;&#10;            },&#10;            {&#10;                &quot;color&quot;: &quot;#eeeeee&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;road.local&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;labels.text.fill&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;color&quot;: &quot;#ba5858&quot;&#10;            },&#10;            {&#10;                &quot;saturation&quot;: &quot;-100&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;transit.station&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;all&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;off&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;transit.station&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;labels.text.fill&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;color&quot;: &quot;#ba5858&quot;&#10;            },&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;simplified&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;transit.station&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;labels.icon&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;hue&quot;: &quot;#ff0036&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;water&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;geometry&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;visibility&quot;: &quot;simplified&quot;&#10;            },&#10;            {&#10;                &quot;color&quot;: &quot;#dddddd&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    },&#10;    {&#10;        &quot;featureType&quot;: &quot;water&quot;,&#10;        &quot;elementType&quot;: &quot;labels.text.fill&quot;,&#10;        &quot;stylers&quot;: [&#10;            {&#10;                &quot;color&quot;: &quot;#ba5858&quot;&#10;            }&#10;        ]&#10;    }&#10;]\"><\/div>\n\n<div class=\"ghostkit-divider ghostkit-divider-type-solid ghostkit-custom-1LXh1L\"><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading is-style-default has-central-palette-7-color has-text-color\" id=\"h-followapollo-nbsp-and-the-efforts-of-our-team-combined-skills-in-breeding-conservation-of-habitats-research-environmental-education-and-project-management-constitute-a-great-combination-for-the-success-of-our-life-project\" style=\"font-size:15px;text-transform:lowercase\"><strong>#followapollo<\/strong> i dzia\u0142ania naszego zespo\u0142u! Umiej\u0119tno\u015bci w zakresie hodowli, ochrony siedlisk, bada\u0144, edukacji ekologicznej i zarz\u0105dzania projektami, stanowi\u0105 doskona\u0142e po\u0142\u0105czenie zapewniaj\u0105ce sukces naszego projektu LIFE.<\/h2>\n\n<div style=\"padding:20px;text-align:left\" class=\"wp-block-tnp-minimal\"><p>Zapisz si\u0119 do naszego newslettera i otrzymuj najnowsze informacje na temat ochrony motyli!<\/p><div><div class=\"tnp tnp-subscription-minimal  \"><form action=\"https:\/\/parnassius-apollo.life\/wp-admin\/admin-ajax.php?action=tnp&amp;na=s\" method=\"post\" style=\"text-align: center\"><input type=\"hidden\" name=\"nr\" value=\"minimal\">\n<input type=\"hidden\" name=\"nlang\" value=\"pl\">\n<input class=\"tnp-email\" type=\"email\" required name=\"ne\" value=\"\" placeholder=\"Email\"><input class=\"tnp-submit\" type=\"submit\" value=\"Subscribe\" style=\"\">\n<div class=\"tnp-field tnp-privacy-field\"><label><input type=\"checkbox\" name=\"ny\" required class=\"tnp-privacy\"> By continuing, you accept the privacy policy<\/label><\/div><\/form><\/div>\n<\/div><\/div>\n\n<ul class=\"wp-block-social-links aligncenter has-normal-icon-size is-layout-flex wp-block-social-links-is-layout-flex\"><li class=\"wp-social-link wp-social-link-instagram  wp-block-social-link\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/the_real_parnassius_apollo\/\" class=\"wp-block-social-link-anchor\"><svg width=\"24\" height=\"24\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\"><path d=\"M12,4.622c2.403,0,2.688,0.009,3.637,0.052c0.877,0.04,1.354,0.187,1.671,0.31c0.42,0.163,0.72,0.358,1.035,0.673 c0.315,0.315,0.51,0.615,0.673,1.035c0.123,0.317,0.27,0.794,0.31,1.671c0.043,0.949,0.052,1.234,0.052,3.637 s-0.009,2.688-0.052,3.637c-0.04,0.877-0.187,1.354-0.31,1.671c-0.163,0.42-0.358,0.72-0.673,1.035 c-0.315,0.315-0.615,0.51-1.035,0.673c-0.317,0.123-0.794,0.27-1.671,0.31c-0.949,0.043-1.233,0.052-3.637,0.052 s-2.688-0.009-3.637-0.052c-0.877-0.04-1.354-0.187-1.671-0.31c-0.42-0.163-0.72-0.358-1.035-0.673 c-0.315-0.315-0.51-0.615-0.673-1.035c-0.123-0.317-0.27-0.794-0.31-1.671C4.631,14.688,4.622,14.403,4.622,12 s0.009-2.688,0.052-3.637c0.04-0.877,0.187-1.354,0.31-1.671c0.163-0.42,0.358-0.72,0.673-1.035 c0.315-0.315,0.615-0.51,1.035-0.673c0.317-0.123,0.794-0.27,1.671-0.31C9.312,4.631,9.597,4.622,12,4.622 M12,3 C9.556,3,9.249,3.01,8.289,3.054C7.331,3.098,6.677,3.25,6.105,3.472C5.513,3.702,5.011,4.01,4.511,4.511 c-0.5,0.5-0.808,1.002-1.038,1.594C3.25,6.677,3.098,7.331,3.054,8.289C3.01,9.249,3,9.556,3,12c0,2.444,0.01,2.751,0.054,3.711 c0.044,0.958,0.196,1.612,0.418,2.185c0.23,0.592,0.538,1.094,1.038,1.594c0.5,0.5,1.002,0.808,1.594,1.038 c0.572,0.222,1.227,0.375,2.185,0.418C9.249,20.99,9.556,21,12,21s2.751-0.01,3.711-0.054c0.958-0.044,1.612-0.196,2.185-0.418 c0.592-0.23,1.094-0.538,1.594-1.038c0.5-0.5,0.808-1.002,1.038-1.594c0.222-0.572,0.375-1.227,0.418-2.185 C20.99,14.751,21,14.444,21,12s-0.01-2.751-0.054-3.711c-0.044-0.958-0.196-1.612-0.418-2.185c-0.23-0.592-0.538-1.094-1.038-1.594 c-0.5-0.5-1.002-0.808-1.594-1.038c-0.572-0.222-1.227-0.375-2.185-0.418C14.751,3.01,14.444,3,12,3L12,3z M12,7.378 c-2.552,0-4.622,2.069-4.622,4.622S9.448,16.622,12,16.622s4.622-2.069,4.622-4.622S14.552,7.378,12,7.378z M12,15 c-1.657,0-3-1.343-3-3s1.343-3,3-3s3,1.343,3,3S13.657,15,12,15z M16.804,6.116c-0.596,0-1.08,0.484-1.08,1.08 s0.484,1.08,1.08,1.08c0.596,0,1.08-0.484,1.08-1.08S17.401,6.116,16.804,6.116z\"><\/path><\/svg><span class=\"wp-block-social-link-label screen-reader-text\">Instagram<\/span><\/a><\/li>\n\n<li class=\"wp-social-link wp-social-link-facebook  wp-block-social-link\"><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/LIFEapollo2020\" class=\"wp-block-social-link-anchor\"><svg width=\"24\" height=\"24\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\"><path d=\"M12 2C6.5 2 2 6.5 2 12c0 5 3.7 9.1 8.4 9.9v-7H7.9V12h2.5V9.8c0-2.5 1.5-3.9 3.8-3.9 1.1 0 2.2.2 2.2.2v2.5h-1.3c-1.2 0-1.6.8-1.6 1.6V12h2.8l-.4 2.9h-2.3v7C18.3 21.1 22 17 22 12c0-5.5-4.5-10-10-10z\"><\/path><\/svg><span class=\"wp-block-social-link-label screen-reader-text\">Facebook<\/span><\/a><\/li>\n\n<li class=\"wp-social-link wp-social-link-linkedin  wp-block-social-link\"><a href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/life-apollo2020\/\" class=\"wp-block-social-link-anchor\"><svg width=\"24\" height=\"24\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\"><path d=\"M19.7,3H4.3C3.582,3,3,3.582,3,4.3v15.4C3,20.418,3.582,21,4.3,21h15.4c0.718,0,1.3-0.582,1.3-1.3V4.3 C21,3.582,20.418,3,19.7,3z M8.339,18.338H5.667v-8.59h2.672V18.338z M7.004,8.574c-0.857,0-1.549-0.694-1.549-1.548 c0-0.855,0.691-1.548,1.549-1.548c0.854,0,1.547,0.694,1.547,1.548C8.551,7.881,7.858,8.574,7.004,8.574z M18.339,18.338h-2.669 v-4.177c0-0.996-0.017-2.278-1.387-2.278c-1.389,0-1.601,1.086-1.601,2.206v4.249h-2.667v-8.59h2.559v1.174h0.037 c0.356-0.675,1.227-1.387,2.526-1.387c2.703,0,3.203,1.779,3.203,4.092V18.338z\"><\/path><\/svg><span class=\"wp-block-social-link-label screen-reader-text\">LinkedIn<\/span><\/a><\/li>\n\n<li class=\"wp-social-link wp-social-link-twitter  wp-block-social-link\"><a href=\"https:\/\/twitter.com\/parn_apollo\" class=\"wp-block-social-link-anchor\"><svg width=\"24\" height=\"24\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.1\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\"><path d=\"M22.23,5.924c-0.736,0.326-1.527,0.547-2.357,0.646c0.847-0.508,1.498-1.312,1.804-2.27 c-0.793,0.47-1.671,0.812-2.606,0.996C18.324,4.498,17.257,4,16.077,4c-2.266,0-4.103,1.837-4.103,4.103 c0,0.322,0.036,0.635,0.106,0.935C8.67,8.867,5.647,7.234,3.623,4.751C3.27,5.357,3.067,6.062,3.067,6.814 c0,1.424,0.724,2.679,1.825,3.415c-0.673-0.021-1.305-0.206-1.859-0.513c0,0.017,0,0.034,0,0.052c0,1.988,1.414,3.647,3.292,4.023 c-0.344,0.094-0.707,0.144-1.081,0.144c-0.264,0-0.521-0.026-0.772-0.074c0.522,1.63,2.038,2.816,3.833,2.85 c-1.404,1.1-3.174,1.756-5.096,1.756c-0.331,0-0.658-0.019-0.979-0.057c1.816,1.164,3.973,1.843,6.29,1.843 c7.547,0,11.675-6.252,11.675-11.675c0-0.178-0.004-0.355-0.012-0.531C20.985,7.47,21.68,6.747,22.23,5.924z\"><\/path><\/svg><span class=\"wp-block-social-link-label screen-reader-text\">Twitter<\/span><\/a><\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Obszar Sudet\u00f3w obejmuje kilka mniejszych pasm g\u00f3rskich mi\u0119dzy innymi le\u017c\u0105ce na pograniczu Czech i Polski Karkonosze i G\u00f3r Kamienne. Geomorfologia<\/p>\n","protected":false},"author":33,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","ghostkit_customizer_options":"","ghostkit_custom_css":"","ghostkit_custom_js_head":"","ghostkit_custom_js_foot":"","ghostkit_typography":"","jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"class_list":["post-5410","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.3 (Yoast SEO v27.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Sudety - Parnassius apollo project LIFE Apollo2020<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pr\u00f3by reintrodukcji Niepylaka apollo w Sudetach podejmowano ju\u017c wcze\u015bniej. Ponowne pr\u00f3by tych dzia\u0142a\u0144 prowadzone s\u0105 obecnie w kilku wybranych obszarach chronionych.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sudety\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pr\u00f3by reintrodukcji Niepylaka apollo w Sudetach podejmowano ju\u017c wcze\u015bniej. Ponowne pr\u00f3by tych dzia\u0142a\u0144 prowadzone s\u0105 obecnie w kilku wybranych obszarach chronionych.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Parnassius apollo project LIFE Apollo2020\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-03T14:57:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/giant-mountains-gddcc920cd_1920.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/sudety\",\"url\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/sudety\",\"name\":\"Sudety - Parnassius apollo project LIFE Apollo2020\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/sudety#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/sudety#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/giant-mountains-gddcc920cd_1920.jpg\",\"datePublished\":\"2023-03-21T12:54:11+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-03T14:57:45+00:00\",\"description\":\"Pr\u00f3by reintrodukcji Niepylaka apollo w Sudetach podejmowano ju\u017c wcze\u015bniej. Ponowne pr\u00f3by tych dzia\u0142a\u0144 prowadzone s\u0105 obecnie w kilku wybranych obszarach chronionych.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/sudety#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/sudety\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/sudety#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/giant-mountains-gddcc920cd_1920.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/giant-mountains-gddcc920cd_1920.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\\\/sudety#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sudety\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\",\"name\":\"Parnassius apollo project LIFE Apollo2020\",\"description\":\"Conservation of Parnassius apollo in Czechia, Poland and Austria\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#organization\",\"name\":\"LIFE Apollo 2020\",\"alternateName\":\"Parnassius Apollo LIFE Project\",\"url\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/parnassius-apollo.life\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/LIFE_Apollo_Final-e1651506328254.png?fit=127%2C150&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/parnassius-apollo.life\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/LIFE_Apollo_Final-e1651506328254.png?fit=127%2C150&ssl=1\",\"width\":127,\"height\":150,\"caption\":\"LIFE Apollo 2020\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/parnassius-apollo.life\\\/pl#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"email\":\"info@apollo-2020.life\",\"legalName\":\"Karkonoski Park Narodowy\",\"numberOfEmployees\":{\"@type\":\"QuantitativeValue\",\"minValue\":\"51\",\"maxValue\":\"200\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sudety - Parnassius apollo project LIFE Apollo2020","description":"Pr\u00f3by reintrodukcji Niepylaka apollo w Sudetach podejmowano ju\u017c wcze\u015bniej. Ponowne pr\u00f3by tych dzia\u0142a\u0144 prowadzone s\u0105 obecnie w kilku wybranych obszarach chronionych.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Sudety","og_description":"Pr\u00f3by reintrodukcji Niepylaka apollo w Sudetach podejmowano ju\u017c wcze\u015bniej. Ponowne pr\u00f3by tych dzia\u0142a\u0144 prowadzone s\u0105 obecnie w kilku wybranych obszarach chronionych.","og_url":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety","og_site_name":"Parnassius apollo project LIFE Apollo2020","article_modified_time":"2025-09-03T14:57:45+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/giant-mountains-gddcc920cd_1920.jpg","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety","url":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety","name":"Sudety - Parnassius apollo project LIFE Apollo2020","isPartOf":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/giant-mountains-gddcc920cd_1920.jpg","datePublished":"2023-03-21T12:54:11+00:00","dateModified":"2025-09-03T14:57:45+00:00","description":"Pr\u00f3by reintrodukcji Niepylaka apollo w Sudetach podejmowano ju\u017c wcze\u015bniej. Ponowne pr\u00f3by tych dzia\u0142a\u0144 prowadzone s\u0105 obecnie w kilku wybranych obszarach chronionych.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety#primaryimage","url":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/giant-mountains-gddcc920cd_1920.jpg","contentUrl":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/giant-mountains-gddcc920cd_1920.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/sudety#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sudety"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#website","url":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl","name":"Parnassius apollo project LIFE Apollo2020","description":"Conservation of Parnassius apollo in Czechia, Poland and Austria","publisher":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#organization","name":"LIFE Apollo 2020","alternateName":"Parnassius Apollo LIFE Project","url":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/LIFE_Apollo_Final-e1651506328254.png?fit=127%2C150&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/parnassius-apollo.life\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/LIFE_Apollo_Final-e1651506328254.png?fit=127%2C150&ssl=1","width":127,"height":150,"caption":"LIFE Apollo 2020"},"image":{"@id":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl#\/schema\/logo\/image\/"},"email":"info@apollo-2020.life","legalName":"Karkonoski Park Narodowy","numberOfEmployees":{"@type":"QuantitativeValue","minValue":"51","maxValue":"200"}}]}},"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5410","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/33"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5410"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5410\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10329,"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5410\/revisions\/10329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parnassius-apollo.life\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5410"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}